Biblijne źródła naszej cywilizacji

Według zwięzłej formułki katechizmowej, której młodzież uczy się przed bierzmowaniem, Pismo Święte to zbiór ksiąg napisanych pod natchnieniem Ducha Świętego, które zawierają Słowo Boże skierowane do ludzi. Jest ono, wraz z Tradycją, źródłem wiary katolickiej.








Czyż można sobie coś więcej cenić niż przesłanie Wszechmocnego Boga? Pouczenia i rady jak żyć, jak wielbić Stwórcę, by zasłużyć na życie wieczne? Zdecydowanie nie! Nic więc dziwnego, że Biblia odgrywa zasadniczą rolę w życiu milionów ludzi.


Pismo Święte kształtuje świat


Jednak znaczenie Starego i Nowego Testamentu wykracza daleko poza sferę religijną. Księga ksiąg odcisnęła swe piętno na cywilizacji świata zachodniego. Właściwie ukształtowała go. Pod jej wpływem przekształcało się prawo rzymskie, tracąc pierwotną, pogańską surowość. Dzięki Ewangelii zanikło niewolnictwo, a zwłaszcza najbardziej prymitywny jego przejaw – walki gladiatorów.


Obok tych zasadniczych dla ludzkości ról: zbawczej i wychowawczej, Pismo Święte wywarło także trwały wpływ na kulturę narodów chrześcijańskich. Dowodem na to jest wielka ilość dzieł sztuki stworzonych przez artystów, lub choćby tylko rzemieślników, w oparciu o zaczerpnięte z niej motywy. Najstarsze przykłady malowideł o treści biblijnej znajdujemy już na ścianach katakumb, w których chowano męczenników oraz pierwszych członków gmin chrześcijańskich. Do najczęściej występujących tematów należały: Noe w arce, historia Jonasza, Daniel pośród lwów, hołd Trzech Króli, wskrzeszenie Łazarza. Podobne motywy występowały na ścianach i posadzkach domów chrześcijan oraz pierwszych świątyń.


Dużo wolniej rozwijała się literatura chrześcijańska. Nic dziwnego, w pierwszych wiekach istnienia Kościoła wśród wyznawców Chrystusa dominowali ludzie z niższych warstw społecznych, o niezbyt wysokim wyrobieniu kulturalnym i artystycznym. Wystarczał im blask Prawdy, którą otrzymali przy chrzcie, i kazania kapłanów. Powstawały więc głównie dzieła teologiczne, niezbędne do pracy teologom i duchownym.


Kolebką Kościoła była Ziemia Święta, a szerzej Bliski Wschód. I choć już apostołowie Piotr i Paweł zamieszkali w Rzymie, przez długi czas najbujniej kwitło chrześcijaństwo we wschodniej części imperium rzymskiego, gdzie królowała kultura helleńska. Posługiwano się tu greką i w tym języku czytano Biblię. Wraz z rozrastaniem się Kościoła w Europie Zachodniej, ważnym zadaniem stało się udostępnienie Biblii wiernym posługującym się językiem łacińskim. Pierwsze tłumaczenia były bardzo proste. Nie mogły zadowolić ludzi dobrze wykształconych.


Wulgata św. Hieronima


Takim wybrednym estetą był na przykład św. Hieronim, który często uciekał od lektury Pisma Świętego do wyrafinowanych stylistycznie dzieł Cycerona czy Plauta. Zasłużył sobie tym na pouczenie. Kiedyś, podczas snu, ujrzał Boga, który rzekł do niego z wyrzutem: Jesteś cyceronianinem, a nie chrześcijaninem.


Skarcenie pomogło. Hieronim na długie lata zaniechał lektury dzieł pogańskich autorów. Co więcej, po wielu latach dokonał nowego przekładu Pisma Świętego z języka oryginału (głównie hebrajskiego) na łacinę. Nowa wersja tłumaczenia przeszła do historii pod nazwą Wulgaty. Teraz nie mógł już narzekać. Stworzył dzieło wybitne, którego język stał się wzorem dla łaciny średniowiecznej. Co więcej, podczas Soboru Trydenckiego tekst Wulgaty został uznany przez Kościół za oficjalny i autentyczny, dzięki temu przez kolejne wieki stanowił podstawę dla kolejnych tłumaczeń Biblii na języki narodowe. Oparł się na nim także jezuita Jakub Wujek, przygotowując do druku przekład Pisma Świętego na język polski. Co więcej, podobnie jak niegdyś dzieło św. Hieronima, także Biblia ks. Wujka uznana została za arcydzieło języka polskiego swojej epoki (XVI wieku), a jej język wywarł duży wpływ na polszczyznę.


Inspiracja dla artystów


Przez wieki Biblia dostarczała tematów artystom: malarzom, rzeźbiarzom, muzykom, poetom, pisarzom, reżyserom, scenarzystom itp. Ocenia się, że gdyby nagle z kościołów, muzeów i prywatnych kolekcji zniknęły wszystkie obrazy i freski o tematyce biblijnej, ludzkość utraciłaby połowę dorobku malarstwa europejskiego. Trudno sobie wyobrazić, czym byłby świat bez dzieł Giotta i Fra Angelico, malowideł Kaplicy Sykstyńskiej, Piety Michała Anioła, Ostatniej Wieczerzy Leonarda da Vinci, ołtarza Wita Stwosza w Krakowie… Podobnie można by wymieniać wybitne dzieła innych gałęzi sztuki. I to jest właśnie wielkie dziedzictwo Biblii i Kościoła.


Adam Kowalik
 

Piękno katolickiego świętowania
Jesteśmy narodem przywiązanym do tradycji. Lubimy świętować, podtrzymujemy dawne obyczaje. Zgadzamy się z tezą, że święta i uroczystości kościelne mają swój niepowtarzalny klimat i charakter. Czy zastanawiamy się jednak, z czego to wynika?   Oto dzień, który Pan uczynił: rad
Kościół Nauczycielem
Na co dzień nie uzmysławiamy sobie, jak wielką rolę w życiu społeczeństw odgrywa kultura osobista. Dopiero rażąco złe zachowanie, którego jesteśmy świadkami, skłania nas do refleksji na ten temat. Rzadko jednak łączymy naukę dobrych obyczajów, łagodzących konflikty, chroniących
Kościół ma rację!
Często słyszy się opinię, że Kościół musi się zreformować, iść „za postępem”, przewietrzyć swe wnętrze. Niewątpliwie takie twierdzenia wynikają z jakiegoś wielkiego nieporozumienia. Czyż butla z tlenem może się otworzyć, by zaczerpnąć jeszcze więcej tego pierwi
Kościół a muzyka
– Szukaj przyjaciół tam, gdzie śpiewają, źli ludzie pieśni nie znają – tę maksymę, zasłyszaną w latach szkolnych od nauczyciela muzyki, pamiętam do dziś. Później zapadła mi w pamięć jeszcze jedna. Tym razem autorstwa św. Augustyna: – Kto śpiewa, ten się dwa razy modli. Śp
Teatyni – pierwszy zakon Kontrreformacji
W XVI wieku Kościół katolicki znalazł się na zakręcie dziejów. Osłabiony grzechami swoich członków, a także ujawnieniem się tendencji heretyckich, potrzebował solidnej reformy. Do walki o Królestwo Boże stanęli – jako pierwsi – teatyni, przedstawiciele zakonu, który we współcz
Ewangelizacja przez prasę
 Przez wieki Kościół, wierny posłaniu Zbawiciela: Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu stworzeniu!, starał się wszystkimi dostępnymi środkami dotrzeć do wiernych. Słowu mówionemu towarzyszyło pisane, czego najbardziej znanym owocem są listy apostolskie i&#
Geniusz św. Tomasza z Akwinu
Wiek XIII to fascynujące stulecie. Odbudowywana z wielkim mozołem przez Kościół cywilizacja osiągnęła wysoki poziom rozwoju. W centrum uwagi człowieka był Bóg. Idee ewangeliczne wyciągały narody z barbarzyństwa, czyniąc je z pokolenia na pokolenie szlachetniejszymi. Wysoki poziom osi
 
Copyright © by STOWARZYSZENIE KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ IM. KS. PIOTRA SKARGI
 
...