W poszukiwaniu dobrych smaków

Zbliża się czas wieczerzy wigilijnej i świąt Bożego Narodzenia. To prawdziwa uczta dla ducha – w pełnej rodzinnego ciepła atmosferze dzielimy się opłatkiem, idziemy na pasterkę, śpiewamy kolędy, nawiedzamy żłóbek, w świątyniach rozlega się głośne Gloria in excelsis Deo! Ale czas świąteczny to także – co tu ukrywać – uczta dla ciała…

Zasiadając do stołu, pamiętajmy, że Kościół nakazuje umiarkowanie w jedzeniu i piciu… Nie jest to łatwe, tym bardziej, że według powszechnego sądu, kuchnie krajów katolickich błyszczą jasnym światłem na kulinarnej mapie świata. A przecież Polska ciągle jeszcze jest katolicka…
Świetna opinia o kulinariach narodów katolickich nie wydaje się przesadzona. Wspomnijmy choćby Włochy, Francję czy Hiszpanię – w tych krajach istnieje nie tylko wspaniała kuchnia, ale też wysoka kultura spożywania jej wytworów. A gdyby tak dobrze przeanalizować rodzime książki kucharskie, to okazałoby się, że również polska kuchnia ma się czym pochwalić!

SZTUKA GOTOWANIA


Na kulinaria katolickich narodów wielki wpływ miał oczywiście Kościół. Ten sam, który nakazuje umiar oraz zaleca post i abstynencję w wybranych okresach.
Kościół widział w tworzeniu receptur kucharskich rodzaj artyzmu i drogę do samodoskonalenia wiernych. Sztuka kulinarna przeżywała swój wielki rozkwit w klasztorach i opactwach. Zresztą poniekąd tak jest także w obecnych czasach. Wystarczy wejść do którejkolwiek z księgarń, by znaleźć w niej przepisy s. Anieli – salwatorianki, s. Leonilli – józefitki, s. Anastazji ze Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, o. Jana Grande Majewskiego z zakonu bonifratrów czy receptury benedyktynów… Krótko mówiąc, także dziś ludzie Kościoła zwracają uwagę na prawidłowe odżywianie, proponując zdrowe i smaczne jedzenie.

PRZEZ SMAK DO ROZWOJU DUCHOWEGO


Benedyktyni ze średniowiecznego opactwa w Cluny postawili sobie za zadanie ułożenie przepisów na potrawy z ryb, jaj i warzyw (powstrzymywali się bowiem od jedzenia mięsa). Każdego dnia serwowali inne dania, co skłoniło ich do poszukiwania nowych smaków i możliwości kulinarnych. To właśnie z Cluny pochodzą pierwsze książki kucharskie. Mnisi w swej mądrości wiedzieli, że zgłębiając sekrety podniebienia, komponując smakowite dania i na swój sposób dogadzając ciału, będą oddawać cześć Bogu, przez co przyczynią się także do rozwoju duchowego.

Warto zaznaczyć, że to przecież benedyktyni, którzy są obecni na ziemiach polskich od tysiąca lat, przywieźli tu wiele roślin, jak np. miętę, rozmaryn, tymianek, kolendrę czy lubczyk, które znalazły zastosowanie nie tylko w leczeniu różnych chorób, ale są także doskonałymi dodatkami, podkreślającymi smak potraw.
Pamiętając o zasadzie umiaru, wspomnieć należy także o napojach alkoholowych – likierach, nalewkach, miodach, winach i wspaniałych piwach, jakie były i są do dziś dziełem braci zakonnych – benedyktynów, trapistów, karmelitów, kapucynów i wielu innych. Najsłynniejszy szampan świata Dom Perignon nosi przecież imię skromnego mnicha z benedyktyńskiego opactwa w Hautvillers – Pierre’a Perignona, który jako pierwszy na świecie na przełomie XVII i XVIII wieku opracował technikę szampanizacji wina.
Koneserami dobrej kuchni, wyrażającymi radość z właściwego wykorzystania darów Bożych byli liczni święci, by wspomnieć choćby św. Tomasza z Akwinu czy świętych papieży Grzegorza VII i Piusa V. A ileż przepisów – kulinarnych i leczniczych zostawiła nam św. Hildegarda z Bingen, jedna z najwybitniejszych kobiet wszech ­czasów!

CYWILIZACJA PRZY STOLE


W Średniowieczu – epoce par excellence katolickiej – opactwa kultywowały tradycję wydawania wielkich uczt. Rytuały związane z biesiadowaniem miały uświęcony charakter i wytwarzały poczucie wspólnoty duchowej, łagodziły animozje, wyciszały spory. Mnisi przygotowywali swoje przysmaki z nakazu miłosierdzia i gościnności, tworząc przy okazji zasady etykiety, która z kolei przyczyniała się do uszlachetnienia duszy.
Sztuka prowadzenia rozmowy i zasady grzeczności, obowiązujące przy stole, stawały się coraz bardziej kunsztowne.To w trakcie wspólnego ucztowania stopniowo kształtowały się rytuały obowiązujące w społeczeństwie świeckim, tworząc model cywilizacji europejskiej.

Bogusław Bajor

 

Biblijne źródła naszej cywilizacji
Według zwięzłej formułki katechizmowej, której młodzież uczy się przed bierzmowaniem, Pismo Święte to zbiór ksiąg napisanych pod natchnieniem Ducha Świętego, które zawierają Słowo Boże skierowane do ludzi. Jest ono, wraz z Tradycją, źródłem wiary katolickiej. Cz
Teatyni – pierwszy zakon Kontrreformacji
W XVI wieku Kościół katolicki znalazł się na zakręcie dziejów. Osłabiony grzechami swoich członków, a także ujawnieniem się tendencji heretyckich, potrzebował solidnej reformy. Do walki o Królestwo Boże stanęli – jako pierwsi – teatyni, przedstawiciele zakonu, który we współcz
Kościół Nauczycielem
Na co dzień nie uzmysławiamy sobie, jak wielką rolę w życiu społeczeństw odgrywa kultura osobista. Dopiero rażąco złe zachowanie, którego jesteśmy świadkami, skłania nas do refleksji na ten temat. Rzadko jednak łączymy naukę dobrych obyczajów, łagodzących konflikty, chroniących
Wielkość papiestwa
   A ja ci powiadam, że ty jesteś Piotr,  i na tej opoce zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne nie przemogą go. (Mt 16, 18–19)   Papiestwo jest jedyną instytucją na świecie, która istnieje nieprzerwanie dwadzieścia wieków. Nie tylko istnieje, ale w poważn
Kościół nauczycielem piękna
Piękno jest jednym z przymiotów Boga. Bóg jest doskonałością, a więc jest piękny. Kościół od samego początku przykładał dużą wagę do tego, by świątynie uczynić godnymi Przedwiecznego, Obecnego tam w Przenajświętszym Sakramencie. Wzniesienie ws
Kult relikwii
Chrześcijanie od samego początku otaczali wielkim szacunkiem męczenników oraz ludzi zmarłych w opinii świętości. Skwapliwie zbierano i przechowywano pamiątki po nich. Do grobowców kryjących ich szczątki przybywali pielgrzymi. Rozwijający się kult świętych, oprócz właściw
Kościół a muzyka
– Szukaj przyjaciół tam, gdzie śpiewają, źli ludzie pieśni nie znają – tę maksymę, zasłyszaną w latach szkolnych od nauczyciela muzyki, pamiętam do dziś. Później zapadła mi w pamięć jeszcze jedna. Tym razem autorstwa św. Augustyna: – Kto śpiewa, ten się dwa razy modli. Śp
 
Copyright © by STOWARZYSZENIE KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ IM. KS. PIOTRA SKARGI
 
...